“กลองหนังกบ ของเล่นจากธรรมชาติ”

 

วิทยาศาสตร์ภูมิปัญญาไทย  ตอน “กลองหนังกบ ของเล่นจากธรรมชาติ”

โดย พี่ดินเผา ตึกลูกเต๋า

 

   กลองหนังกบ เป็นเครื่องดนตรีสำหรับเด็กไว้ตีเล่นให้สนุกสนานเพลิดเพลิน ทำด้วยหนังกบ คงเลียนแบบมาจากการทำกลองของชาวบ้าน เช่น กลองยาว กลองลิเก กองเพล ฯลฯ หนังกลองดังกล่าวนี้จะทำมาจากหนังวัวหนังควาย หรือหนังเสือ สำหรับตัวกลองที่จะเป็นไม้จะใช้ไม้เนื้อแข็ง มีขนาดตามความต้องการของผู้ทำกลอง หากเลือกต้นไม้ที่เป็นโพรงหรือกลวงข้างในจะง่ายต่อการทำตัวกลองมาก วิธีการทำกลองของชาวบ้านนี้เอง พ่อเแม่ญาติพี่น้องหรือตัวเด็ก ๆ จึงได้คิดทำกลอง
หนังกบขึ้นมา

กบจะหาง่าย โดยเฉพาะในฤดูฝน พอฝนเริ่มตก น้ำตามท้องทุ่นนาเริ่มขังกบจะส่งเสียงร้องเซ็งแซ่ ชาวบ้านจะออกไปจับกบมาปรุงเป็นอาหาร ตามตลาดค้าขายจะมีกบขายเป็นจำนวนมากเช่นกัน ส่วนในฤดูร้อนกบจุอยู่ในรูลึก ๆ บางทีก็เรียกว่า “กบจำศีล” ชาวบ้านและเด็ก ๆ จะออกไปหากบโดยมีเครื่องมือที่เรียกว่า “ขอ” “ขอแหย่กบ”หรือ “ขอดึงกบ” เพื่อให้แหย่เข้าไปในรูกบ ถ้าพบตัวกบนะนุ่ม ๆ หมุนขอบิดไปมาให้ปลายขอที่โค้งและแหลมคมทิ่มตัวกบ เมื่อติดตัวกบแล้วจะดึงออกมา หากขอไปถูกปูจะรู้ได้ทันที เพราะกระดองปูจะแข็ง หรือถ้าขอไปถูกงูตัวงูจะบิดพันขอทำให้รู้ว่าเป็นงูมิใช่กบ

 นอกจากนี้ชาวบ้านยังมีวิธีสังเกตว่าเป็นรูกบหรือรูปูได้ชัดเจน ถ้าเป็นรูกบจะมีปากรูค่อนข้างเลื่อมเป็นเงา รูปูจะมีโคลนดินอยู่ปากรู บางทีกบและปูจะอาศัยในรูเดียวกันก็มี

 กบที่ได้จากรูตัวจะโต ชาวบ้านมักจะปรุงอาหารประเภทต้มยำกบใส่ข่าอ่อน หรือผัดกระเพรากบ เป็นต้น ผู้ปรุงอาหารบางทีจะลอกหนังกบออกให้หมด การลอกหนังกบออกนี้เอง จึงนำไปประดิษฐ์เป็นกลองหนังกบ

วิธีทำ  กลองหนังกบ จะเลือกหนังกบตัวโต ๆ หุ้มกระบอกไม้ไผ่ที่ตัดข้อปล้องออกทั้ง 2 ข้าง ขึงหนังกบให้ตึงแล้วใช้เชือกหรือยางวงรัดให้แน่น เมื่อหนังกบแห้งจะรัดตัวแน่นและตึงเหมือนหนังกลองทั่วไป  บางคนอาจทำกลองหนังกบ 2 หน้า ผูกลูกตุ้มตรงกลางตัวกลอง เหวี่ยงสะบัดตีกลองคล้ายกลองป๋องแป๋ง

วิธีเล่น กลองหนังกบ จะใช้ไม้ตีเหมือนตีกลองรำวง เด็ก ๆ มักจะตั้งวงดนตรีเล็ก ๆ ตามใต้ถุนบ้านหรือตามร่มไม้ เมื่อเด็กๆ ใช้ไม้ตีที่หนังกบที่ขึงตึงกับกระบอกไม้ไผ่  หนังจะเกิดการสั่นสะเทือน และไปสั่นสะเทือนอากาศในกระบอก อากาศจะชนกับผนังของกระบอกไปมาเกิดเสียงดังขึ้น เหมือนการเกิดเสียงดังของกลองทั่วไป เครื่องดนตรีประกอบกลองหนังกบอาจมีพวก กระป๋อง กะลา ภาชนะประเภทสังกะสี อลูมิเนียม ที่ทิ้งแล้ว นำมาเคาะให้สนุกสนานครื้นเครง

Read 465 times Last modified on วันจันทร์, 26 กันยายน 2559 10:43