พิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กที่เข้าถึงได้ในทุกพื้นที่

 

พิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กที่เข้าถึงได้ในทุกพื้นที่ 

อานุภาพ สกุลงาม1

เราเข้าพิพิธภัณฑ์ หรือ ศูนย์การเรียนรู้ ไปทำไม
คำตอบน่าจะหลากหลาย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่า ผู้ตอบเป็นใคร เพศอะไร อายุเท่าไร พื้นฐานการศึกษาเป็นอย่างไร ทัศนคติต่อเรื่องราวต่างๆเป็นอย่างไร รวมถึงรูปแบบการดำเนินชีวิตของคนคนนั้นเป็นอย่างไร

ไม่ว่าคำตอบจะออกมาในรูปแบบใด การเข้าพิพิธภัณฑ์ ก็คือการพักผ่อนและเรียนรู้ด้วยตนเอง พิพิธภัณฑ์เป็นสถานที่เปิดกว้างให้ผู้คนหลากหลายเข้ามาด้วยจุดประสงค์ที่แตกต่าง ในมุมมองของคนทำพิพิธภัณฑ์ คือการจัดเตรียมข้อมูล สาระความรู้ หรือกิจกรรมเสริมในรูปแบบการนำเสนอที่แปลกใหม่ ด้วยเป้าหมายของการให้ความรู้ผ่านสื่อต่างๆ เหล่านั้น แต่ตอนนี้ พิพิธภัณฑ์ ในความหมายสากล ที่หมายถึง “สถานที่เก็บรวบรวม และจัดแสดงสิ่งต่าง ๆ ที่มีความสำคัญ เพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อการศึกษา และให้ความเพลิดเพลินแก่ประชาชน” อาจจะเปลี่ยนไป เมื่อ MICRO ซึ่งเป็นบริษัทการออกแบบพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็ก โดยมีเป้าหมายในการเข้าถึงเนื้อหาได้โดยอิสระในทุกพื้นที่ ได้นำเสนอพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กสูงหกฟุต ซึ่งทำลายความหมายพิพิธภัณฑ์ในการรับรู้ของคนทั่วไปอย่างสิ้นเชิง

ผู้เขียนอ่านเจอบทความ “พิพิธภัณฑ์สัตว์ในกลุ่มมอลลัสก์ขนาดเล็ก การนำความรู้วิทยาศาสตร์ไปในพื้นที่ที่คาดไม่ถึง” (The Smallest Mollusk Museum Brings Science Education to Unexpected Places) ของ อลิสัน ไมเออร์ (Allison Meier) ในเว็บ hyperallergic.com ซึ่งเป็นเว็บนำเสนอบทความที่อ่านง่ายที่เกี่ยวข้องกับศิลปะ วัฒนธรรม และรูปแบบการใช้ชีวิตที่หลากหลาย โดยบทความ นำเสนอเนื้อหาดังนี้
    
ช่วงบ่ายวันหนึ่งที่หอสมุดกลาง บรุ๊คลิน กลางกรุงนิวยอร์ค สหรัฐอเมริกา มีกลุ่มผู้เข้าชมทั้งเด็กและผู้ใหญ่กำลังยืนดู ส่อง อ่าน และพิจารณา หอคอยสีขาวที่มีความสูงประมาณ 6 ฟุต เด็กสาวชั้นประถมคนหนึ่งกำลังตรวจสอบโฮโลแกรมของปลาหมึกบริเวณฐานของหอสูง ขณะที่พ่อของเธอกำลังอ่านข้อความเกี่ยวกับปริมาณเมือกหอยทากที่จะต้องใช้ในการข้ามสะพานบรุ๊คลิน ผู้สูงอายุรายหนึ่งหยุดพักชั่วคราวเพื่อหยุดดูสาเหตุการตายของหอยเชลล์ และผู้ใหญ่บางคนหยุดเพียงไม่กี่นาทีเพื่ออ่านเรื่องของหอยหมิง (Ming) ที่มีอายุมากที่สุดในโลกถึง 507 ปี

 

micromuseum10 720x614

หอคอยสูง 6 ฟุต สีขาวนี้ เรียกว่า พิพิธภัณฑ์สัตว์กลุ่มมอลลัสก์2  ขนาดเล็ก (Smallest Mollusk Museum)
โดยพิพิธภัณฑ์สัตว์กลุ่มมอลลัสก์ขนาดเล็กนี้เปิดตัวในปี พ.ศ. 2560 ซึ่งเป็นโครงการแรกของ MICRO3  องค์กรที่ไม่หวังผลกำไร โดยเน้นไปที่การทำงานพิพิธภัณฑ์เคลื่อนที่ที่สามารถเข้าถึงได้อย่างเสรี

อมานด้า ชอร์เช็ต (Amanda Schochet) ผู้ก่อตั้ง MICRO กล่าวว่า "เรารู้ตั้งแต่เริ่มแรกว่า เราต้องการวางพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กนี้ไว้ในสถานที่ที่ต้องใช้เวลาในการรอคอยเช่น ในโรงพยาบาล ซึ่งพวกเขาจะต้องอยู่เพื่อทำภารกิจระหว่างวัน" และแสดงความเห็นเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กนี้ว่า “เด็ก ๆ ใช้เวลาส่วนใหญ่นอกห้องเรียน ดังนั้น หากเราเพิ่มเติมโอกาสในการเรียนรู้นอกห้องเรียนในรูปแบบที่สนุกสนาน ก็จะเป็นการดี และจะดียิ่งขึ้นหากผู้ปกครองร่วมกันเรียนรู้พร้อมกับเด็กๆ ไปด้วยกัน”  

ด้วยการที่ ชอร์เช็ต มีพื้นหลังการทำงานทางด้านนิเวศวิทยา จึงได้เลือกที่จะนำเสนอมอลลัสก์ แม้จะดูแปลกไปบ้างสำหรับการเปิดตัว MICRO แต่มีเนื้อหาหลากหลายน่าสนใจเช่น เรื่องราวของหอยทากอัลไพน์ (Alpine snails) ที่อยู่ในที่สูงบนเทือกเขาร็อกกี้ของอเมริกา ไปจนถึงการนำเสนอภาพสามมิติของการผสมพันธุ์ที่โลดโผนของทากเสือดาว (leopard slugs) ซึ่งเป็นสัตว์ที่เป็นกระเทย คือมีทั้งเพศผู้และเพศเมียในตัวเดียวกัน ทำให้ พิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กนี้สื่อถึงการร่วมอยู่บนโลกใบนี้ของเรากับมอลลัสก์ได้อย่างชัดเจน

“เราแสดงให้เห็นว่าเพราะเหตุใดสัตว์ที่มีรูปร่างแปลกประหลาดราวกับมนุษย์ต่างดาวนี้ จึงถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มมอลลัสก์ ด้วยการอธิบายอย่างเป็นระบบและเข้าใจง่าย นอกจากนี้เรายังใช้สายพันธุ์มอลลัสก์นี้ในการอธิบายเพื่อทำความเข้าใจตัวเองว่าพวกมอลลัสก์นั้นไม่ใช่สัตว์ประหลาดจากต่างแดน พวกมันก็เป็นเหมือนเราเมื่อ 700 ล้านปีก่อน เราสามารถเริ่มต้นเข้าใจชีวิตในภาพกว้างได้โดยการเรียนรู้รูปแบบชีวิตที่แตกต่างออกไป เราอยากกระตุ้นให้ผู้คนจินตนาการถึงการเป็นอยู่ของสิ่งอื่นที่ต่างออกไปจากสิ่งที่พวกเขาเป็นอยู่” ชอร์เช็ต อธิบาย

 

micromuseum11 720x492micromuseum4 720x480

 

ตัวพิพิธภัณฑ์ถูกออกแบบเพื่อให้ผู้ชมทุกวัยสามารถเข้าถึงได้ด้วยวิธีการ และรูปแบบการสำรวจที่หลากหลาย เด็กตัวเล็กๆ อาจถูกดึงดูดให้สนใจกับภาพสามมิติจากเปลือกหอยนอติลุส (Nautilus Hologram) ทางด้านล่างของตัวพิพิธภัณฑ์ ซึ่งผู้ใหญ่ตัวสูงๆ อาจจะลำบากในการรับข้อมูลนี้ แต่พวกผู้ใหญ่ก็จะได้เรียนรู้เรื่องของมนุษย์ที่เป็นสาเหตุสำคัญของการสูญพันธุ์ของหอยแมลงภู่ พิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กสูง 6 ฟุตนี้ นอกจากจะนำเสนอเนื้อหาของสัตว์จำพวกมอลลัสก์แล้ว ยังนำเสนอชิ้นงานได้ถึง 15 ชิ้น รวมถึงจอฉายภาพยนตร์ขนาดเล็ก 3 จอเพื่อฉายภาพยนตร์ที่แตกต่างกัน ที่สำคัญเนื้อหาที่ปรากฏบนตัวพิพิธภัณฑ์ยังใช้ภาษาที่ไม่เด็กจนเกินไป ขณะเดียวกันผู้ใหญ่ก็ต้องอ่านได้เข้าใจและไม่น่าเบื่อ  

องค์กร MICRO กำลังวางแผนการติดตั้งพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กนี้ในพื้นที่สาธารณะที่ไม่มีพิพิธภัณฑ์รองรับ ต้องยอมรับว่าในมหานครนิวยอร์ก  พิพิธภัณฑ์จะกระจุกตัวอยู่อย่างหนาแน่นและมีค่าเข้าชมที่ค่อนข้างสูง นั่นหมายความว่าการเข้าถึงของพิพิธภัณฑ์อาจไม่กระจายตัวไปสู่กลุ่มคนทั่วไปเท่าใดนัก อย่าง พิพิธภัณฑ์สัตว์กลุ่มมอลลัสก์ขนาดเล็ก นี้ ก็ติดตั้งที่หอสมุดกลาง เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีความใกล้เคียงกับพิพิธภัณฑ์และเป็นแหล่งรวมผู้คน ที่สำคัญ บรรณารักษ์ของหอสมุดยังจัดเตรียมหนังสือที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ในกลุ่มมอลลัสก์ ไว้ให้กับกลุ่มคนที่อาจจะสนใจในเรื่องราวนี้เพื่อต่อยอดความรู้ได้ต่อไป        

“สิ่งที่เราจะผลักดันในปีต่อไปคือ การปรับปรุงการออกแบบและการเลือกใช้วัสดุของตัวพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กนี้ เพื่อให้กระบวนการผลิตสามารถดำเนินการได้ง่ายขึ้น ตอนนี้เราคิดว่าขนาดที่ปรากฏอยู่ในปัจจุบันกำลังดีแล้ว แต่เราอาจต้องเพิ่มความเร็วในการพัฒนาพิพิธภัณฑ์แต่ละอันให้มากขึ้น”  ชอร์เช็ตกล่าว

โครงการพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กต่อไปของ MICRO คือ พิพิธภัณฑ์การเคลื่อนไหวนิรันดร์กาล (Perpetual Motion Museum) ชอร์เช็ตกล่าวถึงเรื่องนี้ว่า “เรากำลังทำชิ้นงานต้นแบบ brutalist temple มันใช้อธิบายเรื่องฟิสิกส์ การใช้พลังงานจากดวงอาทิตย์ของมนุษย์ รวมถึงเครื่องจักรที่สามารถผลิตพลังงานออกมาได้ เราไม่ต้องการให้พิพิธภัณฑ์นำเสนอข้อมูลอะไรก็ได้แก่คนทั่วไป แต่คุณควรมาเพื่อได้รับข้อมูลตามที่คุณค้นหาและสนใจ” โดยพิพิธภัณฑ์เรื่องต่อไปที่ MICRO จะทำก็คือเนื้อหาทางด้านเคมี และเนื้อหาที่จะเกี่ยวข้องกับความเป็นมนุษย์

 

micromuseum12 720x405molluskronaldmc 720x477


นอกจากนี้ MICRO ยังมีช่องทางในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ที่สอดคล้องกับเนื้อหาที่พิพิธภัณฑ์นำเสนอ เช่น การพูดคุยกับผู้เขียนหนังสือการอนุรักษ์สัตว์จำพวกมอลลัสก์ หรือถ้าผู้คนทั่วไป หรือชุมชนต้องการให้พิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กไปตั้งแสดงใกล้ๆ ก็สามารถเขียนขอได้ผ่านทางเว็บไซต์ของ MICRO "เราชอบความคิดของการที่ชุมชนขับเคลื่อนการส่งเสริมความรู้ด้วยวิธีนี้ ฉันต้องการให้คนในชุมชนรู้สึกว่า พิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กนี้เป็นของพวกเขา" ชอร์เช็ตกล่าวปิดท้าย

พิพิธภัณฑ์สัตว์กลุ่มมอลลัสก์ขนาดเล็ก จัดแสดงที่ หอสมุดกลางบรุ๊คลินจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2561 จากนั้นจะมีการจัดแสดงหมุนเวียนไปตามสาขาของหอสมุดกลางบรุ๊คลินตลอดปี 2561

มาถึงตอนนี้ พิพิธภัณฑ์ อาจไม่ใช่เพียงแค่สถานที่ ที่ให้คนเข้าถึงเท่านั้น แต่พิพิธภัณฑ์จะต้องแสดงบทบาทในการเข้าถึงคนมากขึ้น รูปแบบการนำเสนอพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กของ MICRO จึงไม่ใช่แค่การตอบคำถามที่ว่า เราเข้าพิพิธภัณฑ์ไปทำไม แต่เป็นการบอกให้สาธารณชนรู้ว่า พิพิธภัณฑ์ ทำอะไรเพื่อเข้าสู่กลุ่มคนได้บ้าง

 

ที่มาของภาพ www.hyperallergic.com

 

2Mollusks หรือ อาจเรียกว่า molluscs เป็นชื่อสามัญของสัตว์น้ำในไฟลัมมอลลัสกา (Mollusca) ได้แก่หอย และ ปลาหมึก มีลำตัวอ่อนนุ่มมีเมือกลื่น มีเปลือกหรือกระดอง คำว่า molluscs มาจากภาษาลาติน แปลว่าอ่อนนุ่ม
3MICRO เป็นองค์กรไม่หวังผลกำไร ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ.2559 โดย Amanda Schochet อดีตนักนิเวศวิทยาการคำนวณ และ Charles Philipp ผู้ควบคุมการผลิตด้านสื่อ สำนักงานตั้งอยู่ในแถบ บรุ๊คลิน กรุงนิวยอร์ค ประเทศสหรัฐอเมริกา   Micro ทำงานพัฒนาพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กสูงหกฟุต โดยมีเป้าหมายในการเข้าถึงเนื้อหาได้โดยอิสระในทุกพื้นที่  

 

 

Read 276 times Last modified on วันศุกร์, 26 มกราคม 2561 10:07